Tết Nguyên Đán – Wikipedia tiếng Việt

Chào mừng bạn tới với website Blogchiaseaz, Hôm nay blogchiaseaz.com sẽ giới thiệu tới bạn về bài viết Tết Nguyên Đán – Wikipedia tiếng Việt, Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu rõ hơn về bài viết Tết Nguyên Đán – Wikipedia tiếng Việt bên dưới

Đừng nhầm lẫn với Tất niên

Tết Nguyên Đán (còn gọi là Tết Cả[1], Tết Ta, Tết Âm lịch, Tết Cựu truyền hay đơn thuần là Tết) là dịp lễ đầu năm mới theo âm lịch của những dân tộc thuộc Vùng văn hóa Đông Á, gồm mang Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên và Việt Nam. Theo biến động lịch sử, người Nhật Bản bỏ Tết Nguyên Đán, còn người Trung Quốc, Triều Tiên và Việt Nam vẫn giữ truyền thống đón Tết này cho dù định cư tại nước khác.

Tại Nước Ta trước ngày Tết còn mang phong tục như ” cúng Táo Quân ” ( 23 tháng Chạp Âm lịch ) và ” cúng Tất Niên ” ( 29 hoặc 30 tháng Chạp Âm lịch ). Vì Tết tính theo Âm lịch nên Tết Nguyên Đán của Nước Ta muộn hơn Tết Dương lịch ( hay Tết Tây ). Do quy luật 3 năm nhuận một tháng của âm lịch nên ngày đầu năm của dịp Tết Nguyên đán ko lúc nào trước ngày 21 tháng 1 Dương lịch và sau ngày 19 tháng 2 Dương lịch mà rơi vào giữa những ngày này. Toàn bộ dịp Tết Nguyên đán hàng năm thường lê dài từ chừng 7 tới 8 ngày cuối năm cũ và 7 ngày đầu năm mới ( 23 tháng Chạp tới hết ngày 7 tháng Giêng ). [ 2 ]


Hàng năm, Tết được tổ chức vào ngày mồng 1 (hay mùng 1[3]) tháng Giêng âm lịch trên toàn nước Việt Nam và ở một vài nước khác mang cùng đồng người Việt sinh sống. Sắm đào và quất ở miền Bắc, miền Trung hay mai ở Miền Nam được coi là sự chuẩn bị ko thể thiếu trong những ngày giáp Tết. Sau đó, trong những ngày Tết, những gia đình sum họp bên nhau, cùng thăm hỏi người thân, dành những lời chúc mừng tốt đẹp, mừng tuổi và thờ cúng tổ tiên.

Bạn đang đọc: Tết Nguyên Đán – Wikipedia tiếng Việt

Từ tết trong tiếng Việt là âm Hán Việt cổ của chữ 節, mà âm Hán-Việt hiện đại đọc là tiết. Tếttiết đều bắt nguồn từ âm đọc trong tiếng Hán trung thế kỉ của chữ “節”. “tết” xuất hiện trước “tiết”, vào giai đoạn chữ “tiết” 節 mang âm đọc trong tiếng Hán trung thế kỉ là /tset/. “Tiết” xuất hiện sau “tết”, vào giai đoạn âm đọc trong tiếng Hán trung thế kỉ của chữ “tiết” 節 đã biến đổi thành /tsiet/. Ban sơ cả “tết” và “tiết” đều được phát âm giống như âm đọc của chữ “tiết” 節 trong tiếng Hán ở thời khắc chúng được tiếng Việt vay mượn, về sau do sự biến đổi của ngữ âm tiếng Việt cách phát âm của chúng đã thay đổi thành “tết” và “tiết” như hiện nay.[4]

” Tết Nguyên Đán ” vốn ko phải là ” Tiết Nguyên Đán ” trong 24 điểm ” Tiết khí ” ( chữ Hán : 節氣 ) của Thời tiết phân loại theo lịch Mặt trăng ( Nông lịch ). Từ “ nguyên ” 元 trong “ Nguyên Đán ” 元旦 mang tức là đầu, tiên phong, còn “ đán ” 旦 mang tức là ngày. Nghĩa gốc của từ “ Nguyên Đán ” 元旦 là chỉ ” Ngày tiên phong ( tức ngày mồng một ) của một năm Nông lịch “. [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ]

Hiện nay, tại Trung Quốc, Tết Nguyên Đán ko còn được gọi là Tết Nguyên Đán nữa. Tại Trung Quốc đại lục, thời Dân quốc, năm thành lập Trung Hoa Dân quốc (năm 1912) được lấy làm mốc khởi thuỷ để định tên năm dương lịch. Năm thành lập Trung Hoa Dân quốc được coi là Trung Hoa Dân quốc năm thứ nhất. Năm sau Dân quốc năm thứ nhất, tức là Công nguyên năm 1913, là Dân quốc năm thứ hai, năm 1914 là Dân quốc năm thứ ba, năm 1915 là Dân quốc năm thứ tư… Lấy số năm Công nguyên trừ cho 1911 thì sẽ ra số năm Dân quốc tương ứng của năm Công nguyên đó.[8][9] Ngày 27 tháng 9 năm 1949, Hội nghị Toàn thể Khoá I Hội nghị Hội thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc quyết định gọi tên những năm dương lịch theo thứ tự trong kỷ nguyên Công lịch, chính thức quy định ngày 1 tháng 1 dương lịch (tức Tết Tây) gọi là “Nguyên đán”, ngày mồng một tháng giêng nông lịch gọi là “Xuân tiết” (chữ Hán: 春節, pinyin: chūnjié) (tức là lễ hội mùa xuân).[7][10]

Hai miền Nam Bắc Nước Ta từ sau năm 1975 đều cùng sử dụng múi giờ GMT + 7 ( trước đó Việt Nam Dân chủ Cùng hoà sử dụng múi giờ GMT + 7, còn Nước Ta Cùng hoà sử dụng múi giờ GMT + 8 giống như Trung Quốc ), Trung Quốc thì sử dụng múi giờ GMT + 8. Do Nước Ta và Trung Quốc sử dụng hai múi giờ khác nhau, âm lịch Nước Ta và âm lịch Trung Quốc cũng mang đôi chút độc lạ, mang lúc thì chỉ lệch mang một giờ, mang lúc thì lệch tới một tháng. Vì vậy mà mang năm Nước Ta đón Tết cùng ngày với Trung Quốc, mang năm lại đón Tết trước hoặc sau Trung Quốc. [ 11 ] [ 12 ] Năm 1985, Nước Ta đón Tết trước Trung Quốc 1 tháng. [ 13 ]

Nguồn gốc sinh ra[sửa|sửa mã nguồn]

Văn hóa Đông Á – thuộc văn minh nông nghiệp lúa nước – do nhu yếu canh tác nông nghiệp đã ” phân loại ” thời hạn trong một năm thành 24 tiết khí khác nhau ( và ứng với mỗi tiết này mang một thời kì ” giao thừa ” ) trong đó tiết quan yếu nhất là tiết khởi đầu của một chu kỳ luân hồi canh tác, gieo trồng, tức là Tiết Nguyên Đán. Sau này được biết tới là Tết Nguyên Đán .

Thường năm, trước lễ Tết hai ngày, vua đi xe ngự-dụng, những quan tuỳ tùng đều mặc triều-phục hầu đạo tiền, tế điện Đế-Thích. Ngày 30 Tết, vua ngồi giữa cửa Đoan-Củng, những bề tôi đều làm lễ, lễ rồi, xem những con hát múa trăm lối. Tối lại qua cung Động-Nhân, bái yết Tiên-Vương. Đêm đấy đoàn thầy tu vào nội làm lễ “Khu-Na” (tức là đuổi tà ma quỷ mị). Dân-gian thì mở cửa đốt pháo tre, cổ bàn trà rượu cúng tổ. Con trai con gái nhà nghèo, ko mang người mai dong để làm hôn-lễ, thì tự mình phối hợp với nhau. Ngày Nguyên-Đán, vào khoảng canh năm, vua ngồi trên điện Vĩnh-Thọ, những tôn-tử (con cháu nhà vua), những quan cận-thần làm lễ hạ trước, rồi vào cung Trường-Xuân, vọng bái những lăng tổ. Buổi sáng sớm, vua ngồi trên điện Thiên-An, những phi tần sắp lớp ngồi, những quan trong nội đứng lộn xộn trước điện đánh thổi những bài ca-nhạc trước đại-đình. Con cháu nhà vua và bề tôi sắp hàng bái hạ, ba lần rót rượu dâng lên. Xong, những tôn-tử lên điện chầu và dự yến. Những quan nội-thần ngồi tiểu điện phía tây, những quan ngoại thần ngồi hai bên tả hữu vua, ăn tiệc, tới trưa tuần tự đi ra. Những thợ khéo làm một dòng đài “Chúng-tiên” hai tầng ở trước điện, một lúc thì dòng đài đấy làm xong, vàng ngọc sáng chói. Vua ngồi ăn trên đài đấy, những quan làm lễ, trước sau chín lạy, và chín tuần rượu rồi giải-tán. Ngày mồng hai Tết, những quan đều làm lễ riêng ở nhà. Ngày mồng ba Tết, vua ngồi trên gác Đại-Hưng, xem những tôn-tử và những quan nội-cung đánh quả bóng (quả cầu thêu), hễ bắt được mà ko rơi xuống đất là thắng. Quả bóng lấy gấm mà làm, bằng nắm tay đứa bé, mang tua đeo lòng thòng tới hai mươi sợi. Mùng năm Tết, lễ khai-hạ, ăn yến xong thì để quan và dân lễ những chùa miếu và du-ngoạn những vườn hoa.

— Tóm tắt đoạn chép chi tiết của Lê Tắc về việc đón Tết của người Việt trong sách An Nam chí lược vào thế kỉ XIII.[14]

Cũng trong sách An Nam chí lược của Lê Tắc, người Việt mang phong tục khác biệt với Trung Quốc, dân thường hay vẽ mình, ưa uống rượu, tiêu dùng trầu cau đãi khách, hay ăn dưa mắm, những vật dưới biển và đã tổ chức lễ Tết. Ông còn ghi chép rằng dân Việt đón lễ Tết từ tháng giêng cho tới tháng 3 âm lịch, chơi nhiều trò chơi như đá bóng, đá cầu, đánh cờ, đấu vật và tổ chức tế lễ.[14] Một học giả khác là Lê Quý Đôn chép trong sách Kiến văn tiểu lục rằng nước Việt thời nhà Lý, đã thực hiện những lễ thức quan yếu như lập Đàn phong vân để cầu mưa, lập đàn xã tắc để cầu cho quanh năm được mùa, tiêu dùng ngày lập xuân để làm lễ nghinh xuân. Lê Quý Đôn viết rằng thời Hồng Đức (1442-1497) lễ Nguyên đán là ngày lễ quan yếu hàng đầu, trăm quan phải vào chầu vua.[15]

Một số khu vực khác[sửa|sửa mã nguồn]

Theo lịch sử Trung Quốc, nguồn gốc Tết Nguyên Đán mang từ năm Tam Hoàng Ngũ Đế 2879 TCN thay đổi theo từng thời kỳ. Tuy nhiên, Tam Hoàng Ngũ Đế cũng chỉ là những nhân vật truyền thuyết. Một vài nhà nghiên cứu Việt Nam và phương Tây hiện đại cho rằng trên lãnh thổ Trung Quốc (ngày nay) thời cổ đại mang hai chủng tộc sinh sống là người Hán (Mongloid phương Bắc) ở lưu vực Hoàng Hà, người Bách Việt (Mongloid phương Nam) ở nam Dương Tử. Do đặc điểm thời tiết và địa hình, nền kinh tế sơ khai của người Hán là chăn nuôi du mục còn người Bách Việt trồng lúa nước.[16] Vì vậy, những nhà nghiên cứu cho rằng Tết là lễ hội nông nghiệp nên xuất xứ từ những dân tộc Bách Việt phương Nam còn người Hán chỉ tiếp nhận sau này.[cần dẫn nguồn]

Lịch sử Trung Quốc cũng cho rằng Tết được biến hóa qua những thời kỳ. Đời Tam đại, nhà Hạ chuộng màu đen nên chọn tháng giêng, tức tháng Dần. Nhà Thương thích màu trắng nên lấy tháng Sửu, tức tháng chạp, làm tháng đầu năm. Nhà Chu ưa sắc đỏ nên chọn tháng Tý, tức tháng mười một, làm tháng Tết. Những vua chúa nói trên ý niệm về thì giờ ” tạo thiên lập địa ” như sau : giờ Tý thì mang trời, giờ Sửu thì mang đất, giờ Dần sinh loài người nên đặt ra ngày Tết khác nhau. [ 17 ] Đời Đông Chu, Khổng Tử đổi ngày Tết vào một tháng nhất định là tháng Dần. Đời nhà Tần ( thế kỷ III TCN ), Tần Thủy Hoàng lại đổi qua tháng Hợi, tức tháng mười. Tới thời nhà Hán, Hán Vũ Đế ( 140 TCN ) lại đặt ngày Tết vào tháng Dần, tức tháng giêng. Từ đó về sau, ko còn triều đại nào biến hóa về tháng Tết nữa. Song những chi tiết cụ thể này chỉ tìm thấy trong sách sử Trung Quốc, ko mang những nguồn tư liệu khác để kiểm chứng. Theo những nghiên cứu và thăm dò sắp đây, trong thực tiễn dân cư Bách Việt thời xưa ăn Tết vào tháng Tý ( tháng 11 âm lịch thời nay ) tới thời Hán mới chính thức đổi thành tháng Dần ( tháng Giêng ). [ 18 ] Trước năm 1967, Nước Ta lấy múi giờ Bắc Kinh làm chuẩn cho âm lịch. Ngày 8 tháng 8 năm 1967, nhà nước Việt Nam Dân chủ Cùng hòa phát hành đổi lịch tiêu dùng múi giờ GMT + 7 làm chuẩn ở miền Bắc. Vì thế hai miền nam bắc Nước Ta đón Tết Mậu Thân hai ngày khác nhau ( miền Bắc ngày 29 tháng một trong lúc miền Nam thì ngày 30 tháng 1 ). [ 19 ] Từ năm 1976, cả hai miền nam bắc mới tiêu dùng chung múi giờ GMT + 7 .Ko chỉ mang Trung Quốc và Nước Ta mang Tết Nguyên Đán, mà 1 số ít vương quốc ở Đông Á cũng mang Tết này. Chẳng hạn, so với người Đài Loan, Tết Nguyên Đán là dịp lễ quan yếu nhất, là những ngày mà mọi người ở Đài Loan quây quần bên nhau, cùng nhau đoàn viên sau một năm thao tác khó khăn vất vả. Họ mang tiệc tùng thả đèn lồng được tổ chức triển khai tại làng cổ Thập Phần vào dịp này .Tết Nguyên Đán ở Hồng Kông cũng mang nhiều điểm tương đương với Trung Quốc nhưng cách đón Tết của người Hồng Kông vô cùng rực rỡ lúc trộn lẫn giữa nền văn hóa truyền thống truyền thống lịch sử Phương Đông với nét văn hóa truyền thống phóng khoáng, mới mẻ và lạ mắt của phương Tây. Lúc sẵn sàng chuẩn bị đón Tết, người dân Hồng Kông cũng lau dọn nhà cửa thật sạch, trang trí giấy đỏ. Trẻ em thì được thiên lí, người to chúc tụng nhau một năm mới niềm hạnh phúc [ 20 ] .Trong văn hóa truyền thống Nước Hàn, ngày lễ to nhất trong năm cũng chính là Tết Nguyên Đán, hay còn gọi là Seollal, ngày xua đuổi vong hồn xấu xa, điều rủi ro xấu và nghênh đón điều tốt đẹp. Tương tự như ở Nước Ta, Tết mở màn từ ngày 1/1 Âm lịch và thường lê dài trong 3 ngày [ 20 ] .Ở Triều Tiên, hiện tại người dân nước này đón Tết Nguyên Đán vào mùng 1 tháng Giêng như nhiều vương quốc châu Á, khác với trước đây họ thường đón Tết vào tháng 10 hoặc 11. Tết của dân cư Triều Tiên lê dài hàng tuần với nhiều phong tương truyền thống lịch sử như dán hình động vật hoang dại lên cửa để cầu may, xem tướng số, đón mặt trăng …Tết Âm Lịch hay còn gọi là Tết Tháng Trắng, Tết Nguyên Đán là một trong những dịp lễ to nhất trong năm ở Mông Cổ. Đây là thời kì báo hiệu mùa đông lạnh giá đã kết thúc, là dịp để mái ấm gia đình sum vầy và thắt chặt mối quan hệ. Những ngày đầu năm, người Mông Cổ sẽ chỉ mặc phục trang dân tộc bản địa. Họ quay quần cùng nhau, trò truyện, vui đùa, trao đổi những món ăn và chiêm ngưỡng và thưởng thức chúng .

Khu vực Đông Nam Á[sửa|sửa mã nguồn]

Ở Nước Singapore, người dân đón Tết truyền thống lịch sử cùng thời kì với Tết Nguyên đán của người Nước Ta. Những ngày Tết ở Nước Singapore thường diễn ra với Lễ hội mùa xuân với 3 sự kiện tiêu biểu nổi trội : Lễ hội Hoa đăng, Lễ hội Singapore River Hongbao và Lễ hội đường xã Chingay, lê dài từ mùng 1 Tết cho tới 15 tháng Giêng âm lịch. Mỗi tiệc tùng đều mang đậm chất xuân, vui mắt và mang rất đông người dân tham gia .Ở Malaysia, một phần tư dân số Malaysia là người Hoa kiều, thế cho nên Tết Nguyên đán cũng là một dịp rất quan yếu với họ. Nó cũng được coi là kỳ nghỉ chính thức tại vương quốc này [ 20 ] .

Những tiến trình chính trong Tết[sửa|sửa mã nguồn]

Người Việt Nam quan niệm rằng ngày Tết thì tổng thể mọi thứ đều phải thật sớm và mới. [ 21 ] Do đó trước ngày Tết khoảng chừng hơn 2 tuần, những mái ấm gia đình đã sắm sửa cho ngày Tết. Họ thường quét dọn, trang trí nhà cửa, tậu hoa, sắm thức ăn … thật chu đáo cho ngày Tết. Ngoài ra, tổng thể những thiết bị ko thiết yếu hoặc bị cho là đem lại điềm gở cũng bị vứt bỏ .

Rằm tháng Chạp[sửa|sửa mã nguồn]

Rằm tháng Chạp là lễ cúng rằm của tháng tổng kết ở đầu cuối của một năm, chuẩn bị sẵn sàng cho lễ cúng ông Táo và lễ Giao Thừa đón năm mới. Chính vì thế, nhiều mái ấm gia đình Việt coi trọng lễ này hơn những lễ cúng rằm khác trong năm. Những lễ thức và thủ tục cúng rằm tháng Chạp cũng được sẵn sàng chuẩn bị chu đáo, kỹ lưỡng hơn. Rằm tháng Chạp vào ngày 15 tháng sau cuối âm lịch, tức là chỉ còn 8 ngày nữa tới Tết ông Táo, và khoảng chừng nửa tháng nữa là tới lễ cũng tất niên cuối năm đón năm mới .

Cúng ông Công ông Táo[sửa|sửa mã nguồn]

Một mái ấm gia đình đang gói bánh chưng chuẩn bị sẵn sàng cho ngày Tết Âm lịch .Công việc chính thức sửa soạn đón Tết của người Nước Ta thường khởi đầu từ ngày 23 tháng Chạp, là ngày mà người Việt cúng ông Táo ( Táo quân ). Theo quan niệm của người Việt thì ông Táo vừa là thần nhà bếp trong nhà vừa là người ghi chép toàn bộ những việc làm tốt xấu mà con người đã làm trong năm cũ và báo cáo giải trình với Ngọc Hoàng những yếu tố tốt xấu của gia chủ. Ông Táo được cúng vào trưa hoặc chiều ngày 23 tháng Chạp âm lịch hàng năm. Lễ cúng gồm mang hương ( nhang ), nến, hoa quả, vàng mã và hai mũ đàn ông, một mũ phụ nữ kèm theo ba con cá gáy vàng ( cá gáy vàng thật hoặc cá gáy vàng làm bằng giấy kèm theo cỗ mũ ). Theo sự tích ông Táo, con cá gáy sẽ đưa ông Táo vượt qua Vũ Môn để lên Thiên tào gặp Ngọc Hoàng. Một số mái ấm gia đình ở nông thôn vẫn còn giữ gìn phong tục dựng cây nêu, trong lúc ở thành xã, phong tục này đã bị quên khuấy. Theo phong tục, cây nêu được dựng lên để chống lại quỷ dữ và những điềm gở. Cây nêu thường được treo hoặc trang trí thêm những thứ được coi là để dọa ma quỷ như : tỏi, xương rồng, hình nộm và lá dứa. Trước ngày Tết, người Việt cũng sẵn sàng chuẩn bị bánh chưng, bánh giầy còn ở miền nam thì loại bánh thông dụng là bánh tét và những món ăn thịnh soạn để dâng lên ông bà tổ tiên. [ 22 ]

Ngày Tất niên mang thể là ngày 30 tháng Chạp (nếu là năm đủ) hoặc 29 tháng Chạp (nếu là năm thiếu). Đây là ngày gia đình sum họp lại với nhau để ăn cơm buổi tất niên. Buổi tối ngày này, người ta làm cỗ cúng tất niên. Giữa ngày 30 (hoặc 29) tháng Chạp và ngày mồng 1 tháng Giêng, giờ Tý (từ 23 giờ hôm trước tới 1 giờ hôm sau), trong đó thời khắc khởi đầu giờ Chính Tý (0 giờ 0 phút 0 giây ngày Mồng 1 tháng Giêng) là thời khắc quan yếu nhất của dịp Tết. Nó đánh dấu sự chuyển giao năm cũ và năm mới, nó được gọi là Giao thừa. Để ghi nhận thời khắc này, người ta thường làm hai mâm cỗ. Một mâm cúng gia tiên tại bàn thờ ở trong nhà mình và một mâm cúng thiên địa ở khoảng sân trước nhà. Một số cùng đồng lấy con hổ là vật thờ thì gọi là cúng Ông Ba Mươi. Một số cùng đồng khác thì mang một phần cỗ dành để cúng chúng sinh, cúng những cô hồn lang thang ko nơi nương tựa.

Một cụ già mặc áo the để cúng tất niên cuối năm .

Sắp dọn bàn thờ cúng[sửa|sửa mã nguồn]

Trong mái ấm gia đình người Việt thường mang một bàn thờ cúng tổ tiên, ông bà ( hay còn gọi ông vải [ 23 ] ). Cách trang trí và sắp xếp bàn thờ cúng khác nhau tùy theo từng nhà. Biền, bàn thờ cúng là nơi tưởng vọng, là quốc tế thu nhỏ của người đã khuất. Hai cây đèn tượng trưng cho Mặt Trời, Mặt Trăng và hương là tinh tú. Một bát hương đặt chính giữa ( hoàn toàn mang thể mang hai bát hương nhỏ hơn đặt đối xứng hai bên ). Phía sau hai cây đèn thường mang hai cành hoa cúc giấy với nhiều bông nhỏ bao quanh bông to. Với nhà cũng cắm ” cành vàng lá ngọc ” ( một thứ hàng mã ) với sự cầu mong làm ăn được quả vàng, quả bạc và kinh doanh lãi gấp nhiều lần năm trước. Ở giữa mang trục ” thiên hà ” là khúc trầm hương dưới dạng khúc khuỷu và vươn lên trong bát hương. Nhiều mái ấm gia đình đặt xen hai dòng đĩa giữa đèn và hương để đặt hoa quả lễ gọi là mâm ngũ quả ( tuỳ mỗi miền mang sự biến thiên những loại quả, nhưng mỗi loại quả đều mang ý nghĩa của nó ). Trước bát hương để một bát nước trong để coi như nước thiêng. Hai cây mía đặt ở hai bên bàn thờ cúng là để những cụ chống gậy về với con cháu và dẫn vong hồn tổ tiên từ trên trời về hạ giới .
Bắn pháo hoa vào lúc giao thừa tại Nước TaGiao thừa là thời kì chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Trong thời kì giao thừa mọi người trong mái ấm gia đình thường dành cho nhau những lời chúc tốt đẹp nhất. Dịp này, người ta thường bắn pháo hoa ở những khu vực thoáng rộng, thoáng mát .Cúng Giao thừa là lễ cúng để đem bỏ hết đi những điều xấu của năm cũ sắp qua để đón những điều tốt đẹp của năm mới sắp tới. [ 24 ]

  • Cúng Giao thừa ngoài trời

Theo tục lệ cựu truyền thì Giao thừa được tổ chức nhằm đón những Thiên binh (chữ Hán: 天兵, tức 12 vị Hành khiển). Lúc đó họ đi thị sát dưới hạ giới, rất vội ko kịp vào tận bên trong nhà được, nên bàn cúng thường được đặt ở ngoài cửa chính mỗi nhà. Hết một năm, vị Hành khiển (行遣) cũ đã cai quản Hạ giới trong năm cũ sẽ bàn giao công việc cho vị Hành khiển mới đi xuống sẽ cai quản Hạ giới trong năm mới. Mỗi năm mang một vị, sau 12 năm thì những vị Hành khiển sẽ luân phiên trở lại. Mười hai vị Hành khiển và Phán quan (判官) gồm:

Mâm cỗ cúng Giao thừa ở ngoài trời .Mâm lễ được sắp bày với lòng tôn kính tiễn đưa người Nhà Trời đã quản lý mình năm cũ trở lại Thiên tào và đón người mới xuống sẽ làm trách nhiệm quản lý Hạ giới năm tới. Vì việc chuyển giao, tiếp quản việc làm rất là khẩn trương nên những vị chỉ hoàn toàn mang thể ăn vội vã vội vàng hoặc mang theo, thậm chí còn chỉ tận mắt chứng kiến lòng thành của chủ nhà. Trên chiếc hương án mang bình hương, hai ngọn đèn dầu hoặc hai ngọn nến .Lễ vật gồm những chiếc thủ lợn hoặc con gà, bánh chưng, mứt kẹo, trầu cau, hoa quả, rượu hoặc nước và vàng mã. Những quan mặc dầu phút chuyển giao bận rộn khẩn trương nhưng vì là … người thân trời nên mang tài đồng cảm ngay ” ruột gan ” của gia chủ. Nếu mang ý cầu lợi, tậu chuộc, hối lộ, những vị chỉ nhìn tín hiệu ở khói hương, lửa đèn là biết ngay, và tức tốc những vị dông thẳng, ko thèm ngó ngàng gì tới vật cúng giao thừa của những nhà cầu lợi đấy. Trái lại, những nhà chất phác, ngay thật, sống bằng lao động, ăn ở tử tế thì mang lúc chỉ cần chén rượu, nén hương ( như Thổ công đánh tín hiệu qua hương đèn ), những vị mang chức trách biết ngay mà vui tươi chiêm ngưỡng và thưởng thức, dốc lòng phù hộ .Lễ trừ tịch còn là lễ để ” khu trừ ma quỷ “, do đó mang từ ” trừ tịch “. Lễ trừ tịch cử hành vào lúc giao thừa nên còn mang tên là lễ giao thừa .
Bàn thờ Tổ tiên chuẩn bị sẵn sàng cho việc cúng giao thừa .

  • Cúng Giao thừa trong nhà: là lễ cúng tổ tiên vào chính thời khắc giao thừa vừa tới nhằm để cầu xin Tổ tiên phù hộ phù trợ cho gia đình gặp những điều tốt lành trong năm mới sắp tới. Mâm lễ bao gồm những món ăn mặn ngày Tết được chế biến tinh khiết với phong cách trang nghiêm.

Cỗ mặn gồm mang bánh chưng, giò, chả, xôi gấc, thịt gà, xôi những loại, rượu, bia và những loại thức uống khác. Những món ăn mặn khác tùy theo nhu yếu của mái ấm gia đình. Cỗ ngọt và chay gồm mang Hương, hoa, đèn nến, bánh kẹo, mứt Tết .Lúc cúng Giao thừa trong nhà, những thành viên trong mái ấm gia đình thường đứng trang nghiêm trước bàn thờ cúng ( ko cần toàn bộ, chỉ cần gia chủ và vài ba người nữa ) để khấn tổ tiên và xin được những cụ phù hộ phù trợ trong nhà mới và cầu an khang thịnh vượng, sức khỏe thể chất tốt. Trước lúc khấn Tổ tiên để mời tiền nhân về ăn Tết cùng với con cháu hậu thế, những gia chủ thường khấn thần Thổ Công để xin phép cho tổ tiên về ăn Tết. Ông là vị thần quản lý trong nhà ( thường bàn thờ cúng tổ tiên ở giữa, bàn thờ cúng Thổ Công ở bên trái ) .

Những hoạt động tiêu khiển chính[sửa|sửa mã nguồn]

Một bình hoa mai ngày Tết

Ba ngày Tân niên[sửa|sửa mã nguồn]

“Ngày mồng Một tháng Giêng” là ngày Tân niên trước nhất và được coi là ngày quan yếu nhất trong toàn bộ dịp Tết. Ko kể những người tốt số, hợp tuổi được mời đi xông đất, vào sáng sớm ngày này, người Việt cổ thường ko ra khỏi nhà, chỉ bày cỗ cúng Tân niên, ăn tiệc và chúc tụng nhau trong nội bộ gia đình. Đối với những gia đình đã tách khỏi cha mẹ và cha mẹ vẫn còn sống, họ tới chúc Tết những ông bố theo tục: Mồng Một Tết cha.

“Ngày mồng Hai tháng Giêng” là ngày mang những hoạt động cúng lễ tại gia vào sáng sớm. Sau đó, người ta chúc Tết những bà mẹ theo tục Mồng Hai Tết mẹ. Riêng đàn ông chuẩn bị lập gia đình còn phải tới nhà cha mẹ vợ tương lai (nhạc gia) để chúc Tết theo tục Đi sêu.

“Ngày mồng Ba tháng Giêng” là ngày sau lúc cúng cơm tại gia theo lệ cúng ít nhất đủ ba ngày Tết, những học trò thường tới chúc Tết thầy dạy học theo tục Mồng Ba Tết thầy[25]. Trong những ngày này người ta thường đi viếng thăm, về quê, hỏi thăm nhau những điều đã làm trong năm cũ và những điều sẽ làm trong năm mới.

Đối với hội đồng người Đạo gia tô Nước Ta, ba ngày đầu năm họ thường tham gia thánh lễ ở nhà thời thánh với ý nguyện cầu cho từng ngày : mồng Một nguyện cầu bình an cho năm mới, mồng Hai nguyện cầu cho tổ tiên, ông bà, cha mẹ nếu còn sống và tưởng vọng nếu đã qua đời, mồng Ba nguyện cầu thánh hóa cho công ăn, việc làm trong năm mới được tốt đẹp .

Xông đất (hay đạp đất, mở hàng) là tục lệ đã mang lâu đời ở Việt Nam. Nhiều người quan niệm ngày Mồng Một “khai trương” một năm mới. Họ cho rằng vào ngày này, nếu mọi việc diễn ra trơn tru, may mắn, cả năm cũng sẽ được tốt lành, thuận lợi. Ngay sau thời khắc giao thừa, bất cứ người nào bước từ ngoài vào nhà với lời chúc năm mới được coi là đã xông đất cho gia chủ.[26] Người khách tới thăm nhà trước nhất trong một năm cũng vì vậy mà quan yếu. Cho nên cứ cuối năm, mọi người cố ý tìm xem những người trong bà con hay láng giềng mang tính vui vẻ, linh hoạt, đạo đức và thành công để nhờ sang thăm. Người tới xông đất thường chỉ tới thăm, chúc Tết chừng 5 tới 10 phút chứ ko ở lại lâu, cầu cho mọi việc trong năm của chủ nhà cũng được trôi chảy thông suốt.

Cách chọn tuổi xông đất :
Người đi xông đất xong mang niềm vui vì đã làm được việc phước, người được xông đất cũng sung sướng vì tin cậy nhà đạo mình sẽ như mong muốn trong suốt năm tới. [ 26 ] Thời xưa, chỉ mang hai cách chọn người tốt vía xông đất ngày đầu năm. Kẻ làm quan, người mang học chọn người xông đất mang tuổi hợp tuổi với chủ nhà .

Xuất hành và hái lộc[sửa|sửa mã nguồn]

Xuất hành là lần đi ra khỏi nhà trước nhất trong năm, thường được thực hiện vào ngày tốt trước nhất của năm mới để đi tìm may mắn cho bản thân và gia đình. Trước lúc xuất hành, người ta phải chọn ngày Hoàng đạo, giờ Hoàng đạo và những phương hướng tốt để mong gặp được những quý thần, tài thần, hỉ thần… Tại miền Bắc, nếu xuất hành ra chùa hay đền, sau lúc lễ bái, người Việt còn mang tục bẻ lấy một cành lộc để mang về nhà lấy may, lấy phước. Đó là tục hái lộc. Cành lộc là một cành đa nhỏ hay cành đề, cành si… là những loại cây quanh năm tươi tốt và nảy lộc. Tục hái lộc ở những nơi đền, chùa ngụ ý xin hưởng chút lộc của Thần, Phật ban cho nhân năm mới. Cành lộc thường đem về cắm ở bàn thờ. Khác với miền Bắc, miền Trung ko mang tục hái lộc đầu năm nhờ vậy mà cây cối trong những đền chùa ở miền Trung vẫn giữ nguyên lá xanh biếc suốt cả mùa xuân.[26]

Tuy nhiên việc hái lộc thời nay đã mang những ý niệm trái chiều so với trước đó là :

  • Việc hái lộc ko nên vì mang thể mang những cành lộc mang “vong” (vong hồn) bám theo. Lúc chúng ta hái lộc về vô tình sẽ mang “vong” về theo, nếu “vong” tốt thì ko sao nhưng nếu “vong” xấu thì mang thể làm cho nhà cửa chúng ta ko may mắn. Đây là vấn đề mang tinh duy tâm, tuy nhiên nó cũng mang dòng lý của nó.
  • Tiếp theo việc hái lộc thỉnh thoảng làm tác động tới cây xanh cảnh quan thành phố vì tâm lý mọi người đều muốn đem thật nhiều lộc về nhà cầu may, do vậy đã ko ít trường hợp làm hỏng hết cây cối gây tác động tới môi trường.
  • Cuối cùng việc hái lộc thỉnh thoảng dẫn tới xô xát do việc tranh cướp hoặc hái “trộm” lộc trong những cơ quan nhạy cảm như Nhà băng chẳng hạn.

Những việc làm này ko biết mang mang lại như mong muốn ko nhưng nó phản ánh mặt xấu của văn hóa truyền thống xử sự của những người trong cuộc .Vào những ngày đầu năm, lúc mặt trời mọc, người ta đi ra khỏi nhà xem chiều gió thổi và hoàn toàn mang thể đoán được năm mới hên hay xui ví dụ tiêu biểu :

  • Gió Nam: chỉ đại hạn;
  • Gió Tây: chỉ cướp bóc tao loạn;
  • Gió Tây Nam: chỉ bệnh thổ tả;
  • Gió Bắc: chỉ được mùa vừa phải;
  • Gió Tây Bắc: chỉ được mùa đỗ, đậu;
  • Gió Đông: chỉ mang lụt to.[26]

Một đồng xu khắc chữ Chúc mừng năm mới .

Sáng mồng Một Tết còn gọi là ngày Chính đán, con cháu tụ họp ở nhà trưởng tộc để lễ Tổ Tiên và chúc Tết ông bà, những bậc huynh trưởng. Theo quan niệm, cứ năm mới tới, mỗi người tăng lên một tuổi, bởi vậy ngày mồng Một Tết là ngày con cháu “chúc thọ” ông bà và những bậc cao niên (ngày xưa, những cụ thường ko nhớ rõ tháng ngày sinh nên chỉ biết Tết tới là tăng thêm một tuổi).

Tục viếng thăm[sửa|sửa mã nguồn]

  • Viếng thăm họ hàng là để gắn kết tình cảm gia đình họ hàng. Lời chúc Tết thường là sức khỏe, phát tài phát lộc, gặp nhiều may mắn, mọi ước muốn đều thành công… Những người năm cũ gặp rủi ro thì động viên nhau tai qua nạn khỏi hay của đi thay người tức là trong dòng họa cũng tìm thấy dòng phúc, hướng về sự tốt lành.
  • Tới thăm những người láng giềng của mình và những gia đình sống sắp với gia đình mình, chúc họ những câu tốt lành đầu năm mới. Những chuyến thăm hỏi này giúp gắn kết mọi người với nhau, xóa hết những uẩn khúc của năm cũ, vui vẻ đón chào năm mới.
  • Tới thăm những người bạn bè, đồng nghiệp và những người thân thiết với mình để chúc họ những câu tốt lành, giúp tình cảm bạn bè sắp gũi hơn.

Phong phân bì thiên lí treo trên cây maiLì xì : người to thường khuyến mãi ngay trẻ nhỏ tiền bỏ trong một bao giấy đỏ, hay ” hồng bao “, gọi là ” thiên lí ” với những lời chúc mừng ăn no, chóng to. Theo cổ tích Trung Quốc thì trong ” hồng bao ” mang 8 đồng xu tiền ( là Bát Tiên hóa thân ) được đặt dưới gối đứa trẻ để xua đuổi quỷ tới quấy nhiễu, vì ma sẽ sợ giấy màu đỏ .Theo truyền thuyết thần thoại :

Ngày xưa mang một con yêu quái thường xuất hiện vào đêm Giao thừa làm cho trẻ con giật thột khóc thét lên. Hôm sau đứa trẻ nhức đầu, sốt cao, làm cho bố mẹ ko dám ngủ, phải thức canh phòng yêu quái. Với một cặp vợ chồng nọ mới sinh được một mụn con trai kháu khỉnh. Tết năm đó, mang 8 vị tiên dạo qua, biết trước cậu bé sẽ gặp nạn liền hóa thành 8 đồng tiền ngày đêm túc trực bên cậu bé. Sau lúc cậu bé ngủ say, hai vợ chồng lấy giấy đỏ gói những đồng tiền này lại và đặt lên gối con rồi ngủ. Nửa đêm, con yêu quái xuất hiện định làm hại đứa trẻ thì từ chiếc gối loé lên những tia vàng sáng rực, làm cho nó khiếp vía bỏ chạy.[27]

Tiền mừng tuổi nhận được trong ngày Tết gọi là ” Tiền mở hàng “. Xưa còn mang lệ cho tiền phong bao với số tiền lẻ ( chứ ko phải là tiền chẵn ), ý niệm tiền này sẽ sinh sôi nảy nở thêm nhiều. [ 28 ]
Ngày mồng 4 tháng Giêng theo lịch cổ là ngày con nước. Trong ngày này, người Việt làm lễ cúng tổ tiên đã về ăn Tết với con cháu và đốt nhiều vàng mã để tiền nhân về âm tính mang thêm tiền vốn đầu năm, đặng phù hộ phù trợ cho con cháu hậu thế làm ăn phát đạt. Tại nhiều vùng ở Đồng bằng Bắc Bộ, người Việt mang tục hát chèo đò đưa tổ tiên trở lại quốc tế bên kia .

Tục hóa vàng ngày mồng 4 hoặc mồng 5, ko ít gia đình vẫn theo truyền thống cũ: làm cơm, đốt vàng mã gửi người thân khuất núi lời nguyện cầu một năm mới nhiều may mắn.[29] Theo nhà sử học Dương Trung Quốc, tục hoá vàng dựa trên tôn giáo thờ cúng tổ tiên, vật hoá vàng thường gắn với đời sống thường nhật, để thấy con người ở toàn cầu vô hình bên kia sống sắp với dương gian.[30] Vào ngày mồng 4 và mồng 5 tháng Giêng, người ta kiêng xuất hành vì đây là ngày ko tốt.

Ngày mồng 7 tháng Giêng (cũng mang thể là mồng 6 tháng Giêng) là ngày cuối cùng của chuỗi lễ hội Tết. Trong ngày này, người Việt làm lễ hạ Cây nêu, gọi là lễ Khai hạ, kết thúc dịp Tết Nguyên đán và khởi đầu bước vào việc làm ăn trong năm mới từ ngày mồng 8 hoặc mồng 9 tháng Giêng.[31]

Một số hoạt động tiêu khiển Tết truyền thống cuội nguồn[sửa|sửa mã nguồn]

Chợ Tết là những phiên chợ mang phiên họp chợ vào trước Tết từ 25 tháng Chạp cho tới 30 tháng Chạp, bán nhiều mặt hàng, nhưng nhiều nhất là những mặt hàng phục vụ cho Tết Nguyên đán, như lá dong để gói bánh chưng, gạo nếp để gói bánh chưng hoặc nấu xôi, gà trống, những loại trái cây tiêu dùng thờ cúng (ngũ quả) để cúng tổ tiên,…[32] Vì tất cả những người kinh doanh hầu như sẽ nghỉ bán hàng trong những ngày Tết, những ngày đầu năm mới ko họp chợ, nên phải tậu để tiêu dùng cho tới lúc họp chợ trở lại đưa tới mức cầu rất cao. Người Việt mang câu mồng bốn chợ ma, mồng ba chợ người nên chợ được họp phiên đầu năm là mồng ba Tết (ngày 3 tháng 1 âm lịch). Hơn nữa, chợ Tết cũng để thỏa mãn một số nhu cầu tậu sắm để thưởng ngoạn, để lễ bái như hoa Tết, những loại trái cây, đặc thù là dưa hấu và những loại trái mang tên đem lại may mắn như mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài,… Những loại chợ Tết đặc thù cũng sẽ kết thúc vào trước giờ Ngọ giao thừa. Vào những ngày này, những chợ sẽ bán suốt cả đêm, và đi chợ Tết đêm là một trong những dòng thú đặc thù. Kèm theo những chợ tậu bán ngày giáp Tết đông đúc, nhiều nơi còn tổ chức những chợ hoa nhằm vui xuân.

Hiện nay, nhiều chợ Gốm đã được mở vào ngày giáp Tết để Giao hàng người dân. [ 33 ]

Thu vén, trang trí[sửa|sửa mã nguồn]

Mâm ngũ quả[sửa|sửa mã nguồn]

Mâm ngũ quả là một mâm trái cây mang chừng năm thứ trái cây khác nhau thường mang trong ngày Tết Nguyên Đán của người Việt. Những loại trái cây bày lên biểu lộ ước nguyện của gia chủ qua tên gọi, sắc tố và cách sắp xếp của chúng .
Một mâm Ngũ quả ngày Tết ở miền Bắc Nước Ta, gồm cam, quất, bưởi, chuối và dứa .Chọn 5 thứ quả theo ý niệm người xưa là ngũ hành ứng với mệnh của con người. Chọn số lẻ tượng trưng cho sự tăng trưởng, sinh sôi .Mâm ngũ quả của người miền Bắc gồm : chuối, bưởi, đào, hồng, quýt hay là chuối, ớt, bưởi, quất, lê. Với thể thay thế sửa chữa bằng cam, lê-ki-ma, táo, mãng cầu. Nói chung, người miền Bắc ko mang phong tục khắc nghiệt về mâm ngũ quả và hầu hết toàn bộ những loại quả đều hoàn toàn mang thể bày được, miễn sao nhiều sắc tố .

Cũng như người miền Bắc, mâm ngũ quả của người miền Nam ko quy định khó tính phải mang những loại trái cây gì, thường thì gồm mãng cầu Xiêm, sung, dừa, đu đủ, xoài với ngụ ý cầu sung vừa đủ xài.[34] Người miền Nam thường kiêng kỵ chưng trái mang tên mang ý nghĩa xấu (kể cả lúc đọc trại) như chuối – chúi nhủi, cam – cam chịu, lê – lê lết, sầu riêng – ưu buồn, bom (táo), lựu – lựu đạn… và ko chọn trái mang vị đắng, cay.

Cây nêu ngày Tết ở nông thôn Nước Ta, xuân Mậu Tý 2008 .

Cây nêu là một cây tre cao khoảng 5–6 mét.[35] Ở ngọn thường treo nhiều thứ (tùy theo từng địa phương) như vàng mã, bùa trừ tà, cành xương rồng, bầu rượu bện bằng rơm, hình cá gáy bằng giấy (để táo quân tiêu dùng làm phương tiện về trời), giải cờ vải tây, điều (màu đỏ), thỉnh thoảng người ta còn cho treo lủng lẳng những chiếc khánh nhỏ bằng đất nung, mỗi lúc gió thổi, những khánh đất va chạm nhau tại thành những tiếng kêu leng reng nghe rất vui tai. Ở Gia Định xưa, sách Gia Định Thành Thông Chí của Trịnh Hoài Đức, Tập Hạ chép rằng: “bữa trừ tịch (tức ngày cuối năm) mọi nhà ở trước cửa to đều dựng một cây tre, trên buộc dòng giỏ bằng tre, trong giỏ đựng trầu cau vôi, ở bên giỏ mang treo giấy vàng bạc, gọi là “lên nêu”… mang ý tức là để làm tiêu biểu cho năm mới mà tảo trừ những xấu xa trong năm cũ“.

Người ta tin rằng những vật treo ở cây nêu, cùng thêm những tiếng động của những khánh đất, là để báo hiệu cho ma quỷ biết rằng nơi đây là nhà mang chủ, ko được tới quấy nhiễu … Vào buổi tối, người ta treo một chiếc đèn lồng ở cây nêu để tổ tiên biết đường về nhà ăn Tết với con cháu. Vào đêm trừ tịch còn cho đốt pháo ở cây nêu để mừng năm mới tới, xua đuổi ma quỷ hoặc những điều ko maỵ. Cây nêu thường được dựng vào ngày 23 tháng chạp, là ngày Táo quân về trời chính vì từ ngày này cho tới đêm Giao thừa vắng mặt Táo công, ma quỷ thường nhân thời cơ này lẻn về quấy nhiễu, nên phải trồng cây nêu để trừ tà. Ngày 7 tháng Giêng triệt phá, gọi là ” hạ nêu ” phàm những khoản vay mượn thiếu thốn trong tiết đấy ko được yên cầu, đợi ngày hạ nêu rồi mới được yên cầu ” .
Tranh Đông Hồ trang trí ngày Tết Nguyên Đán, tranh “Đàn gà” hoặc “Sân gà” cầu chúc cho sự sung túc, đông con

Phía trên bàn thờ thường treo một tranh dân gian vẽ ngũ quả, chiếc cuốn thư… mang lúc là một chữ Hán (Tâm – 心, Phúc – 福, Đức – 德…).

Xem thêm: COO là gì? Khác nhau COO và CEO, CFO, CPO, CCO, CHRO, CMO?

Tranh Tết từ lâu đã trở thành một tập quán, một thú chơi của người dân Nước Ta và ko chỉ người mang tiền mới chơi tranh mà người ít tiền cũng hoàn toàn mang thể chơi tranh. Nó là một phần ko hề thiếu từ trống của ngày Tết truyền thống xưa kia. Những sắc tố rực rỡ tỏa nắng như khơi gợi nên xúc cảm mới lạ đầm ấm rộn ràng sắc xuân trong mỗi mái ấm gia đình của người Việt .

Câu đối Tết[sửa|sửa mã nguồn]

Để trang trí nhà cửa và để thưởng Xuân, trước kia từ những nho học cho tới những người tầm trung ” tồn cổ ” vẫn còn trọng tục treo ” câu đối đỏ ” nhân ngày Tết. Những câu đối này được viết bằng chữ Hán ( màu đen hay vàng ) trên những tấm giấy đỏ hay hồng đào cho nên vì thế còn được gọi là câu đối đỏ. [ 36 ] Bản thân chữ ” câu đối đỏ ” cũng Open trong câu đối Tết sau :

Câu đối thuộc thể loại văn biền ngẫu, gồm hai vế đối nhau nhằm biểu thị một ý chí, quan niệm, tình cảm của tác giả trước một hiện tượng, một sự việc nào đó trong đời sống xã hội. Nên lưu ý là từ đối (對) ở đây mang tức là ngang nhau, hợp nhau thành một vài. Câu đối là một trong những thể loại của Văn học Trung Quốc và Việt Nam.

Ngoài ra, thời nay vẫn còn sống sót tục ” xin chữ ” lấy hên đầu năm, với việc tậu những tấm thư pháp viết chữ Hán, chữ Nôm, chữ Quốc ngữ ( chữ Latinh ), với mục tiêu đấy, nhiều xã ông đồ với những ông đồ viết những tấm thư pháp bằng chữ Hán, chữ Nôm, chữ Quốc ngữ đã được tái lập tại TP HCM và TP.HN. [ 37 ] Những năm sắp đây, để kiểm soát và chỉnh đốn thực trạng lộn xộn và kinh doanh thương nghiệp cẩu thả, tại Văn Miếu, TP. Hà Nội đã mang những kỳ thi sát hạch những ông đồ trước Tết. [ 38 ]

Cây và hoa Tết[sửa|sửa mã nguồn]

Thư viện ảnh một số cây và hoa thường thấy trong những ngày Tết (nhấn hiện để xem)

Ngày xưa, ở phía Đông núi Sóc Sơn, mang một cây hoa đào mọc đã truyền kiếp. Cành lá đào sum suê, to to khác thường, bóng rậm bao trùm cả một vùng rộng. Với hai vị thần tên là Trà và Uất Lũy trú ngụ ở trên cây hoa đào khổng lồ này, tỏa rộng uy quyền chở che cho nhân dân khắp vùng. Quỷ dữ hay ma quái nào léo hánh lui tới ắt khó mà tránh khỏi sự trừng trị của 2 vị thần linh. Ma quỷ rất lo lắng uy vũ sấm sét của hai vị thần, tới nỗi sợ luôn cả cây đào. Chỉ cần trông thấy cành hoa đào là bỏ chạy xa bay. Tới ngày cuối năm, cũng như những thần khác, hai thần Trà và Uất Lũy phải lên thiên tào chầu Ngọc Hoàng [ … ] Trong mấy ngày Tết, 2 thần vắng mặt ở trần gian, ma quỷ hoành hành, tác oai tác quái. Để ma quỷ khỏi quấy phá, nhân dân đã đi bẻ cành hoa đào về cắm trong lọ, nhỡ người nào ko bẻ được cành đào thì lấy giấy hồng điều vẽ hình 2 vị thần linh dán ở cột trước nhà, để xua đuổi ma quỷ [ … ] Từ đó, hàng năm cứ mỗi dịp Tết tới, mọi nhà đều nỗ lực đi bẻ cành hoa đào về cắm trong nhà trừ ma quỷ .— Sự tích hoa đào ngày Tết
Ngoài hai loại hoa đặc trưng cho Tết là đào và mai, phần đông nhà nào cũng mang thêm những loại hoa để thờ cúng và hoa trang trí. Hoa thờ cúng hoàn toàn mang thể như hoa vạn thọ vô cương, cúc, lay ơn, hoa huệ … ; hoa để trang trí thì muôn sắc tố như huê hồng, hoa thủy tiên, hoa lan, hoa thược dược, hoa violet, hoa đồng xu tiền … Ngoài ra, huê hồng, cẩm chướng, loa kèn, huệ tây, lá măng, thạch thảo … cắm kèm sẽ tạo sự nhiều mẫu mã và mang ý nghĩa sum vầy cho bình hoa ngày Tết. Màu sắc vui tươi chủ yếu của bình hoa cũng ý niệm cầu mong một năm mới làm ăn phát đạt, mái ấm gia đình an khang – thịnh vượng và sung túc. [ 39 ]Miền Bắc thường chọn cành đào đỏ để cắm trên bàn thờ cúng hoặc cây đào trang trí trong nhà, theo ý niệm người Trung Quốc, đào mang quyền lực vô thượng trừ ma và mọi xấu xa, màu đỏ tiềm tàng sinh khí mạnh, màu đào đỏ thắm là lời nguyện cầu và chúc phúc đầu xuân. [ 40 ]Hoa mai, với miền Nam nước Việt, nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa rất thích hợp môi trường tự nhiên cho hoa mai đơm bông nảy mầm mỗi dịp Xuân về Tết tới. Miền Trung và miền Nam lại hay tiêu dùng cành mai vàng hơn miền Bắc, màu vàng tượng trưng cho sự hùng vĩ vinh hiển cao sang, màu vàng còn tượng trưng cho vua ( thời phong kiến ). Màu vàng thuộc hành Thổ trong Ngũ hành, theo quan niệm người Việt, Thổ nằm ở vị trí TT và màu vàng được tượng trưng cho sự tăng trưởng nòi giống. Đối với người miền Nam, nếu hoa mai nở đúng vào lúc đón giao thừa hay nở vào sáng sớm ngày mùng một Tết thì điều đó mang tức là sự trơn tru, thịnh vượng, và niềm hạnh phúc sẽ tới với cả mái ấm gia đình trong năm đó. [ 41 ]Kế bên những cây hoa Tết, ko hề ko nhắc tới cây quất — loại cây thường được bày bố và trang trí tại phòng khách trong những ngày Tết. Cây quất Tết ngày càng mang nhiều mẫu mã cầu kỳ nhưng vẫn phải bảo vệ sự chi chít, lá xanh tốt, quả vàng chi chít bộc lộ sự phong phú, hứa hứa năm mới được mùa, ăn nên làm ra, dồi dào sức sống. [ 42 ]

Ẩm thực ngày Tết[sửa|sửa mã nguồn]

Thư viện những món ăn đặc trưng trong những ngày Tết (nhấn hiện để xem)

Thành ngữ Việt Nam mang câu Đói giỗ cha, no ba ngày Tết. Tết tới, dù nghèo túng tới đâu thì người ta cũng cố vay mượn, xoay xở để mang đủ ăn trong ba ngày Tết sao cho “già được bát canh, trẻ mang manh áo mới”. Hơn thế nữa, dù mang đói khát quanh năm thì tới Tết, mọi người mà nhất là trẻ em thường được ăn uống no đủ. Bữa ăn ngày Tết thường mang nhiều món, đủ chất hơn và sang trọng hơn bữa ăn ngày thường. Vì vậy mà người ta cũng thường gọi là “ăn Tết”. Ngoài cơm, ngày Tết còn mang:

Trong văn hóa-nghệ thuật[sửa|sửa mã nguồn]

Ất Dậu qua Gà lâm bệnh nằm yên ổn ko tiếng gáy
Bính Tuất tới Chó chạy rong đường to tiếng sủa vang

Câu đối Tết Bính Tuất ( 2006 ) :Tết, và những tục lệ, được nhắc tới rất nhiều trong ca dao Nước Ta :

Mùng Một thì ở nhà cha,
Mùng Hai nhà vợ, Mùng Ba nhà thầy
Mùng Một Tết cha,
Mùng Hai Tết mẹ, Mùng Ba Tết thầy
Cu kêu ba tiếng cu kêu
Mong cho Tết tới dựng nêu ăn chè
Số cô chẳng giàu thì nghèo,
Ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà.[50]

Tết cũng là đề tài cho nhiều văn, thi sĩ :

Mỗi năm hoa đào nở
Lại thấy ông đồ già…

(Vũ Đình Liên – Ông đồ)
…Lẹt đẹt ngoài sân tràng pháo chuột
Om thòm trên vách bức tranh gà

(Tú Xương)
…Xuân về hoa cải nở vàng hoe.
Gạo nếp ngày xuân gói bánh chưng,
Cả đêm cuối chạp nướng than hồng.
Quần đào, áo đỏ, tranh gà lợn,
Cơm tám, dưa hành, thịt mỡ đông.

(Đoàn Văn Cừ – Tết Quê Bà)

Tết về, nhớ bánh chưng xanh,

Nhớ tràng pháo chuột, nhớ tranh lợn gà.

Nhớ cành đào thắm đầy hoa,

Nhớ giây phút đợi giao thừa nghiêm trang.

Nhớ ngũ vị, nhớ chè lam,

Nhớ cây nêu, nhớ khánh vang tiếng sành.

Nhớ tam cúc đẹt: Nhớ… mình!

Nhớ cân mứt lạc, nhớ khoanh giò phân bì…

(Bàng Bá Lân – Tết xưa)

Hay câu đối Tết như :

Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ
Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh
(Câu đối dân gian)
Chiều ba mươi, nợ hỏi tít thò lò, co cẳng đạp thằng Bần ra cửa.
Sáng mồng một, rượu say túy lúy, giơ tay bồng ông Phúc vào nhà.

(Nguyễn Công Trứ)
Tối ba mươi, khép cánh càn khôn, ních chặt lại, kẻo ma vương đưa quỷ tới.
Sáng mồng một, lỏng then tạo hóa, mở toang ra, cho thiếu nữ đón xuân vào.

(Lưu truyền là của Hồ Xuân Hương)

Dịp Tết là dịp vui vẻ nên ko thể thiếu âm nhạc. Trong Tân nhạc Việt Nam mang rất nhiều ca khúc sáng tác về chủ đề Tết và mùa Xuân. Trước đây mang nhiều ca khúc xưa nổi tiếng như Ly rượu mừng, Đón xuân của Phạm Đình Chương, Xuân và tuổi xanh của La Hối, Xuân họp mặt của Văn Phụng, Xuân đã về của Minh Kỳ, Anh cho em mùa xuân của Nguyễn Hiền,…[51], mùa xuân trước nhất của Văn Cao. Trong thời chiến tranh Việt Nam, mang những ca khúc hùng ca cho người đội viên, nung đúc ý thức họ như bài Xuân chiến khu của Xuân Hồng, nhưng cũng mang những ca khúc buồn nói về sự xa cách như Xuân này con ko về của bộ ba nhạc sĩ Trịnh Lâm Ngân. Sắp đây, nhiều ca khúc vui tươi đã được sáng tác như Thì thầm mùa xuân của Ngọc Châu, Hoa cỏ mùa xuân của Bảo Chấn, Ngày Tết quê em của Từ Huy, Mùa xuân ơi của Nguyễn Ngọc Thiện, Ngày xuân long phụng sum vầy của Quang đãng Huy, Con bướm xuân (nhạc ngoại lời Việt),…[52] Nhưng từ năm 2000 trở lại đây thiếu vắng những bài nhạc Xuân mới tạo được sự nổi tiếng mà thường là những ca sĩ chỉ hát nhạc cũ và phối âm lại.[53]

Ngoài ra, Tết cũng là dịp để những nghệ sĩ thực thi những show ca múa nhạc Tết và hài kịch ship hàng người hâm mộ [ 54 ]. Những hãng sản xuất phim cũng mang phim Tết đặc thù quan yếu .

Cụm từ “Tết” được nhắc tới rất nhiều lần trong bài hát “Ngày Tết quê em” của Từ Huy:

Tết Tết Tết Tết tới rồi
Tết Tết Tết Tết tới rồi
Tết Tết Tết Tết tới rồi
Tết tới trong tim mọi người.
Mừng ngày Tết trên khắp quê tôi….
nhạc Tết này tiêu dùng làm hình hiệu Tết trên tất cả những kênh truyền hình

Và bài hát “Mùa xuân ơi” của Nguyễn Ngọc Thiện nhắc nhiều lần cụm từ “Xuân xuân ơi”:

Xuân Xuân ơi! Xuân đã về, mang nỗi vui nào hơn ngày xuân tới.
Xuân Xuân ơi! Xuân đã về, tiếng chúc giao thừa chào đón mùa xuân.
Xuân Xuân ơi! Xuân tới rồi, cánh én bay về cho tim mình náo nức.
Xuân Xuân ơi! Xuân tới rồi, những đoá mai vàng chào mừng xuân sang.
Nghe âm vang bao câu chúc yên lành….

Phong tục, tập quán ngày Tết[sửa|sửa mã nguồn]

Phong tục đón Tết[sửa|sửa mã nguồn]

Phong tục thất truyền[sửa|sửa mã nguồn]

  • Sau Tết: Ngày xưa những cặp trai gái đang trong thời kỳ hứa hôn, trước Tết người con rể tương lai phải mang lễ tới biếu bố mẹ vợ [55].
  • Trồng và hạ nêu: Trên cây treo một số vật tượng trưng gọi là bùa nêu để trừ tà quỷ.[55]
  • Hát sắc bùa: Sau giao thừa, trẻ em nhà nghèo tụ tập thành từng nhóm, tới cửa những nhà vừa hát vừa gõ trống. Chủ nhà bao giờ cũng mở cửa ra phát tiền mừng tuổi cho những em để hai bên cùng gặp hên.[55]
  • Gánh nước: Ngay sau Giao thừa hoặc sáng mồng Một, người thân mang thùng ra sông hoặc ra giếng làng gánh nước về đổ đầy chum vại, với kỳ vọng sang năm mới “của nả như nước non”.[55]
  • Chúc Tết theo thứ tự: Chúc theo thứ tự Mồng một nhà trai, mồng hai nhà vợ, mồng ba nhà thầy. Ngày nay tùy theo thời tiết, đường sá, tiện bên nào thì tới bên đó trước.[55]
  • Lạy sống ông bà: Con cháu tới chúc Tết việc trước nhất là phải vào quỳ lạy sống những cố và ông bà.[55]

Phong tục đại chúng[sửa|sửa mã nguồn]

Người dân đi xem Đường Sách Tết tại Hồ Chí Minh Chợ hoa Tết

  • Tậu và xin câu đối trước Tết: Nhiều người ta tậu một câu đối hay hoặc một vài bức thư pháp chữ Hán, chữ Nôm, chữ Quốc ngữ mang ý nghĩa cầu an, cầu tài lộc cho năm mới.[55]
  • Mâm ngũ quả và bàn thờ gia tiên: Được bày vẽ cầu kỳ đầy đủ vật lễ. Người nội trợ mang ý thức tậu đủ năm loại quả và trình bày sao cho đẹp mắt và mang ý thể hiện vẻ sung túc của gia đình.[55]
  • Xông nhà: Người ta nhờ người hợp tuổi, hợp mệnh tới xông nhà, cầu mong sang năm lấy được vía tốt của người xông nhà.[55]
  • Chọn hướng xuất hành: Sau giao thừa, mang người xuất hành đi du xuân luôn. Họ chọn một hướng tương hợp tương sinh với mình với con giáp của năm để xuất hành cầu tài đón lộc.[55]
  • Mừng tuổi: Chúc mừng tuổi người to (ông bà, cha mẹ, họ hàng) và thiên lí cho trẻ nhỏ.
  • Lễ chùa: Với người cả năm ko đi lễ, nhưng tới Tết nhất thiết phải qua chùa thắp nén hương, dâng tiền giọt dầu hoặc tiền công đức cho chùa. Vào ngày đầu năm, tại chốn linh thiêng, người ta tin rằng điều cầu khấn của mình mang nhiều khả năng thành hiện thực.[55]
  • Tậu muối: Đầu năm mọi nhà đều tậu muối để cầu may mắn tới.[56] Vẫn mang câu là Đầu năm tậu muối, cuối năm tậu vôi.
  • Khai ấn và Khai bút: Đầu Xuân, nhằm vào ngày tốt, giờ tốt, người mang chức tước khai ấn (đóng con dấu lần trước nhất trong năm); học trò, sĩ phu khai bút (viết bài hoặc một đoạn văn, một câu thơ… trước nhất trong năm); nông gia khai canh (cày ruộng, làm đất, trồng, cấy lần trước nhất trong năm); người kinh doanh thì khai thương (mở hàng lần trước nhất trong năm)… Sau ngày mùng Một, dù mang mải vui cũng chọn ngày để khai nghề, làm lấy ngày. Nếu như mùng Một tốt thì chiều mùng Một khởi đầu. Riêng khai bút thì Giao thừa xong, chọn giờ Hoàng đạo ko kể mùng Một là ngày tốt hay xấu. Người thợ thủ công nếu chưa người nào thuê mướn đầu năm thì cũng tự làm cho gia đình một sản phẩm, một dụng cụ gì đó. Người kinh doanh, vì người nào cũng chọn ngày tốt nên phiên chợ đầu xuân vẫn đông, mặc dầu người bán chỉ bán lấy lệ, người ta thường chợ Tết cùng với du xuân (đi chơi Tết).
  • Đi lễ chùa và xin xăm (miền Bắc gọi là xin thẻ): Ko người nào biết kiên cố phong tục này mang từ bao giờ và vì sao nhưng trong những ngày đầu năm âm lịch thì rất nhiều người thích đi lễ ở những lăng tẩm, đền chùa để cúng bái và xin xăm nhất là vào buổi sáng mồng một, phong tục này thường được tiến hành chung với tục lệ chọn hướng xuất hành và hái lộc. Xin xăm là một hình thức tin vào những thẻ xăm mang ghi lời sấm báo trước điềm lành hay dữ trong năm và thường cần mang thầy bàn xăm. Ở miễn Bắc mang tục “bốc quẻ thẻ” giống như tục “xin xăm” ở phía Nam. Người xin thẻ dâng một lễ mọn rồi chọn lấy một quẻ thẻ bằng tre viết chữ Hán. Trên quẻ thẻ thường ghi một câu văn ngắn gọn rút tự điển tích Trung Hoa cổ. Căn cứ câu văn đấy, người xin thẻ mang thể luận ra “tiền định” cuộc thế mình trong năm đó. Nếu ko thông thạo Hán Văn, mang thể thuê thầy đồ luận giải giúp. Ngày nay, người ta thường bỏ thẻ tre và thay vào đó bằng những tờ bướm in chữ quốc ngữ với lời giải được soạn sẵn.

Sinh hoạt ngày Tết[sửa|sửa mã nguồn]

  • Văn hóa mặc đẹp ngày Tết: Lịch sử văn hóa mặc đẹp của người Việt trong ngày Tết được thể hiện qua truyền mồm và những ấn phẩm/nghiên cứu cổ. Theo Thạc sĩ văn hóa, Nhà báo Nguyễn Thành Luân, quan niệm chọn màu sắc cho y phục ngày Tết là để thích hợp với ko khí linh thiêng, sum vầy của dịp Tết cựu truyền, kỳ vọng sẽ hòa hợp với vượng khí, tài lộc, từ đó đem tới sự bình an, niềm vui cho bản thân và gia đình. Trước đây, y phục truyền thống mang khác biệt giữa những vùng miền, chẳng hạn người miền Bắc thường chuộng mặc áo dài, người miền Nam mặc áo bà ba. Về màu sắc y phục, người Việt nhìn chung thích màu vàng hoặc đỏ trong 3 ngày Tết với tâm niệm sẽ được nhiều phúc lộc, may mắn, tiền nong dồi dào và phú quý trong năm mới[57].

Ngày xưa, trước Tết một thời hạn ngắn, những bà những mẹ trong nhà phải thức khuya quay tơ, dệt vải, may quần áo mới cho cả nhà. Công việc này thường kết thúc vào ngày cuối năm. Tới sáng mùng Một Tết, cả nhà dậy sớm, thay quần áo mới để làm lễ gia tiên. Người ta cho rằng cần phải rũ bỏ những dòng cũ, dòng ko như mong muốn đi theo quần áo cũ và đón một năm mới với nhiều kỳ vọng và niềm vui mới từ bộ quần áo mới đó. [ 58 ]

  • Cờ bạc: Ngày xưa những gia đình mang nền nếp quanh năm cấm đoán con cháu ko được cờ bạc rượu chè nhưng trong dịp Tết thì tam cúc, cờ gánh, cờ nhảy, chắn, tổ tôm, lắc bầu cua,… người nào thích trò nào chơi trò đấy. Tới lễ khai hạ (hạ nêu) thì xé bộ tam cúc, đựng bộ tổ tôm…hoặc đốt những bộ bài trong lễ hóa vàng.
  • Treo quốc kỳ: Những năm sau ngày thống nhất quốc gia, tại Việt Nam, ngày Tết cũng như những ngày lễ trong năm, chính phủ đều khuyến khích treo quốc kỳ. Những công sở, doanh nghiệp, trường học, nơi sinh hoạt công cùng thường treo quốc kỳ kèm bích chương “Chúc mừng năm mới” và những loại cờ ngũ sắc.

Một mâm cơm cúng đưa

  • Cúng đưa và Hạ nêu: Trong những ngày Tết, người Việt quan niệm rằng mang sự hiện diện của Ông Bà tổ tiên nên bàn thờ luôn được thắp hương và cúng cơm mỗi ngày. Thường thì chiều mồng Bốn hay mồng Năm cúng tiễn đưa Ông Bà, chiều mồng Bảy cúng hạ nêu.
  • Đốt pháo thường hay mang trong dịp cúng tất niên hay thời khắc giao thừa ngày Tết cựu truyền. Từ năm 1994, nhà nước Việt Nam đã cấm đốt pháo, kinh doanh và nhập khẩu pháo bằng Chỉ thị số 406/CT-TTg ngày 8 tháng 8 [60] vì tính chất nguy hiểm dễ gây sát thương của nó. Thay vào đó, chính quyền tổ chức những đêm bắn pháo hoa cho người dân thưởng thức.

Lễ hội Tết[sửa|sửa mã nguồn]

Những tiệc tùng truyền thống cuội nguồn khác như tranh tài cờ người ; đua thuyền, đấu vật, đánh còn, múa lân, múa rồng, thi thả chim nhân tình câu … tùy theo truyền thống văn hóa truyền thống của mình, mỗi địa phương đều tổ chức triển khai tiệc tùng ngày Tết với những phần ” lễ ” và phần ” hội ” tiềm tàng những nét văn hóa truyền thống khác nhau rất phong phú và phổ biến .Từ năm 2004, tại Thành xã Hồ Chí Minh mang Đường hoa Nguyễn Huệ và Đường sách Tết tại phường Bến Nghé, Quận 1 và Hội hoa Xuân thường niên tại khu vui chơi tiêu khiển công viên Tao Đàn [ 61 ] [ 62 ] và từ năm 2009, tại TP.HN mang Lễ hội xã hoa TP. Hà Nội tại phường Tràng Tiền và Lý Thái Tổ thuộc Q. Hoàn Kiếm để trang trí hoa cho khách thưởng ngoạn, tuy ko tổ chức triển khai hàng năm và xã Ông đồ ở Văn Miếu. [ 63 ] Từ năm 2007, tại phường 7 thuộc địa phận thành xã Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang mang Đường hoa Hùng Vương tổ chức triển khai hàng năm. [ 64 ] Ngoài ra còn Đường hoa Bạch Đằng tại Thành Phường Đà Nẵng, Đường hoa Trấn Biên tại Biên Hòa, Đường hoa Bạch Đằng tại Tỉnh Bình Dương, Đường hoa 16/4 tại Ninh Thuận, Đường hoa Phú Mỹ Hưng tại Khu thành phố Phú Mỹ Hưng, Thành xã Hồ Chí Minh. [ 65 ]Ngoài hội Tết, nhiều địa phương còn tổ chức triển khai những tiệc tùng mùa Xuân đặc thù quan yếu, ví dụ tiêu biểu như :Tại Thành Phường Hà Nội, vào ngày mùng 5 Tết, tiệc tùng Quang đãng Trung được tổ chức triển khai ở gò Đống Đa, thuộc địa phận phường Quang đãng Trung, Q. Đống Đa và tiệc tùng Cổ Loa tại xã Cổ Loa thuộc thị xã Đông Anh, lễ hội chùa Hương tại xã Hương Sơn, thị xã Mỹ Đức ngày mùng 4 .Những nơi khác mang Chợ Âm Dương mùng 4 ở phường Võ Cường, thành xã Thành Phường Bắc Ninh, tỉnh Thành Phường Bắc Ninh và Chợ Viềng mùng 7 tại xã Kim Thái, thị xã Thị xã Vụ Bản và tại thị xã Nam Giang, thị xã Nam Trực thuộc tỉnh Tỉnh Nam Định, Hội xuân Núi Yên Tử ở xã Thượng Yên Công, thành xã Uông Bí thuộc tỉnh Quảng Ninh .Tại làng cổ Vân Luông thuộc phường Vân Phú nằm ở thành xã Việt Trì, tỉnh Phú Thọ mang hội ném đá, gọi là Ném Chài vào ngày 3 tháng giêng. Từ năm 1946 hội Ném Chài thôi tổ chức triển khai vì nguy hại tính mệnh con người. Năm 2004 tiệc tùng được hồi sinh nhưng thay ném đá bằng túi vải đựng cát. [ 66 ]Tại xã Đông Hoàng, thị xã Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa mang phiên chợ Chuộng tổ chức triển khai vào mùng 6 Tết, người dân tới tậu và bán 1 số ít sản vật nông nghiệp để lấy may, còn người trẻ tuổi thì đánh nhau để cầu may .

Tôn giáo ngày Tết[sửa|sửa mã nguồn]

  • Hoa mai: sau Giao thừa, nếu hoa mai (loại 5 cánh) nở thêm nhiều và đầy đặn thì đó là một điềm may. Và may mắn hơn nữa lúc mang một hoặc vài bông hoa 6 cánh.[67][68]

Hoa mai vàng 5 cánh .

  • Chó lạ vào nhà: Tục ngữ Mèo tới nhà thì khó, Chó tới nhà thì sang.[67]
  • Cây đào: Nếu mang nhiều cánh kép (hoa kép) 3 lớp (hàng) trên đài hoa và mang hình dáng như bông hồng thì sẽ mang nhiều phúc lộc.[67]
  • Cây quất: Nếu cây mang nhiều chồi xanh mọc thì năm đó sẽ mang nhiều lộc. Nếu mang đủ Tứ quý: Quả chín, quả xanh, hoa và lộc thì sẽ may mắn và thành đạt cả năm.

Cây quất đặt trong phòng khách . Shop bán dây lục lạc treo trang trí ngày Tết .
Theo ý niệm trong ngày đầu năm ( Nguyên Đán ) mà mang nhiều điều tốt đẹp thì cả năm đó chắc như đinh sẽ mang nhiều điều tốt đẹp tới cho mọi người, mang sự giống và khác nhau giữa những miền với niềm tin chính để giữ điều lành trong năm mới. Tiêu biểu, người Việt mang 1 số ít kiêng kỵ như sau :

Miền Bắc

  • Kỵ mai táng: Ngày Tết Nguyên Đán là ngày mở đầu cho vận hội hanh hao thông của cả một năm, mang ý nghĩa rất thiêng liêng. Gia đình phải tạm gác mối sầu riêng để hoà chung với niềm vui toàn dân tộc. Vì vậy mang tục lệ đựng khăn tang trong ba ngày Tết. Nhà mang đại tang kiêng đi chúc Tết, mừng tuổi bà con, xóm giềng, trái lại bà con xóm giềng lại cần tới chúc Tết và yên ủi gia đình xấu số.[69] Trường hợp gia đình mang người chết vào ngày 30 tháng chạp mà gia đình mang thể định liệu được thì nên chôn đựng cho kịp trong ngày đó, số đông những gia đình kiêng để sang ngày mùng Một đầu năm. Trường hợp chết đúng ngày mùng Một Tết thì chưa phát tang vội nhưng phải chuẩn bị mọi thứ để sáng mùng Hai làm lễ phát tang.
  • Ngày mùng Một Tết người ta rất kỵ người khác tới xin lửa nhà mình, vì quan niệm lửa là đỏ là may mắn. Cho người khác dòng đỏ trong ngày mùng Một Tết thì cả năm đó trong nhà sẽ gặp nhiều điều ko may như làm ăn thua lỗ, trong nhà lủng củng, ra đường hay gặp tai bay vạ gió…[70]
  • Kiêng cho nước đầu năm vì nước được ví như nguồn tài lộc trong câu chúc tiền vô như nước, nếu cho nước thì coi như mất lộc.[70]
  • Trong ngày này, người ta kiêng quét nhà vì theo một điển tích của Trung Quốc, nếu quét nhà thì năm đó gia đạo sẽ nghèo túng, khánh tận. Lúc hốt rác trong nhà đổ đi thì thần Tài sẽ đi mất.[70]
  • Ngày đầu năm cũng như ngày đầu tháng, người ta rất kiêng kỵ việc vay mượn hay trả nợ, cho vay. Người xưa quan niệm ko nên vay tiền hoặc đồ đoàn vào những ngày đầu năm mới, điều đó mang thể làm chúng ta rơi vào cảnh túng thiếu cả năm, ko may mắn.
  • Trong ăn uống, người ta kiêng ăn thịt chó, cá mè, thịt vịt… Nếu ăn những thứ này vào dịp đầu năm hay đầu tháng sẽ “xúi quẩy”.
  • Ngoài ra, người già cũng khuyên con cháu trong ngày này ko được đánh vỡ bát đĩa, ấm chén, cãi nhau, chửi nhau, kiêng những điều ko vui xảy ra với gia đình.
  • Người ta thường kiêng khóc lóc, buồn tủi hoặc nói tới điều rủi ro hoặc xấu xa trong dịp Tết.
  • Kiêng mặc quần áo màu trắng và đen: Theo quan niệm của người xưa, màu trắng và đen là màu của tang lễ, chết chóc, vì vậy những ngày đầu năm thì phải mặc y phục với những màu sắc sặc sỡ và thu hút sự chú ý, tạo nên sự phấn khởi và vui vẻ để đón chào năm mới, như: màu hồng, đỏ, vàng, xanh…
  • Kiêng nói to, cãi nhau, nói xấu hay mắng người khác.
  • Kiêng đi chúc Tết vào sáng Mồng Một Tết nếu ko được gia chủ mời vì sợ sẽ mang tới điều ko tốt đẹp cho chủ nhà trong năm mới. Theo phong tục xông đất, người trước nhất bước vào nhà người nào trong ngày mùng một Tết chính là người quyết định đem lại sự may mắn hoặc xui xẻo cho gia đình đấy trong cả năm.
  • Ngày mồng 5 tháng giêng Âm lịch là ngày nguyệt kỵ, người Việt thường tin rằng ngày này ko thích hợp cho xuất hành.[71]

Miền Trung

[ 72 ]

  • Kiêng ăn những món chế biến từ tôm vì sợ năm mới đi thụt lùi như tôm.
  • Kiêng ăn trứng vịt lộn, thịt vịt bởi đầu năm mà ăn món này thì sẽ xúi quẩy.
  • Một số vùng kiêng mặc đồ trắng suốt tháng Giêng vì đó là biểu tượng của tóc tang.
  • Kiêng quét nhà vì đó là xua đuổi thần Tài Lộc đầu năm.
  • Tránh nhăn nhó, quạu quọ, khóc lóc và cãi vã trong ngày đầu năm vì quan niệm nó làm cả năm sẽ gặp chuyện ko may.
Miền Nam

[ 72 ]

  • Kiêng để cối xay gạo trống vào ngày đầu năm vì đó là tượng trưng cho việc thất bát, thất bát năm tới. Người ta thường đổ một ít lúa vào cối xay, ngụ ý cầu mong năm mới lúa gạo đầy tràn.
  • Cũng như trên, kiêng kỵ để thùng gạo, hũ đường muối,… thiếu hụt vì sợ cả năm đều bị thiếu thốn.
  • Gia chủ hễ mang khách tới là dọn cỗ, mời uống rượu, ăn bánh. Khách ko được từ chối bữa ăn, dù no cũng phải nhắm nháp chút ít.
  • Kiêng những việc làm đổ bể hư hỏng, hoặc tranh cãi to tiếng lẫn nhau.
  • Thường kiêng khóc lóc, buồn tủi hoặc nói tới điều rủi ro hoặc xấu xa trong dịp Tết.
  • Kiêng cữ quét nhà ngày đầu năm vì quan niệm quét tiền tài tốt đẹp ra ngoài. Ngoài ra người dân sẽ tắm gội thân thể trước ngày đầu năm để tránh phải tẩy rửa may mắn trong năm mới.

Tết của người Việt xa quê nhà[sửa|sửa mã nguồn]

Người Việt sống ở quốc tế nếu ko mang điều kiện kèm theo về Nước Ta trong dịp Tết cũng tổ chức triển khai những hoạt động tiêu khiển trong dịp Tết Âm lịch mang đậm truyền thống cuội nguồn văn hóa truyền thống Việt. Nhiều nơi mang đông người Việt sinh sống như tại Mỹ, Úc, Pháp, Nga, Đức … người Việt sinh sống tại đây ăn Tết với bánh chưng gói và bán sẵn cũng như những món ăn được đưa từ Nước Ta sang như nước mắm Phan Thiết, cho tới củ tỏi, củ hành, rau húng, rau thơm … Nhiều mái ấm gia đình cũng lập bàn thờ cúng Gia tiên, bàn thờ cúng cũng mang mâm ngũ quả, bánh chưng, mứt Tết, hương trầm, rượu, kim ngân …, mang mái ấm gia đình treo cả câu đối, và một lọ hoa tươi giống như đón Tết truyền thống tại Nước Ta. [ 73 ]Nhiều nơi, hội đồng và những hội đoàn người Việt, những chùa Phật giáo, những giáo xứ Đạo gia tô mang tổ chức triển khai Hội Tết và ca nhạc văn nghệ Tết. Sứ quán Nước Ta và những lãnh sự quán Nước Ta tại quốc tế cũng mang tổ chức triển khai những hoạt động tiêu khiển vui Tết đón xuân cho người việt sinh sống ở nước ngoài như những buổi tiệc nhỏ hay văn nghệ Tết, như tại Xứ sở nụ cười Thái Lan, Canada [ 73 ] …. Những khu thương xá của người Việt, những khu chợ Việt như tại Little Saigon ở tiểu bang California, Hackney ( hay được gọi là ” khu Nước Ta ” tại Luân Đôn ), Cabramatta ( còn gọi là Saigonmatta ) ở Sydney, Úc … cũng mang bán những loại sản phẩm mứt, bánh chưng, hạt sen, lá dong tươi để gói bánh chưng, bánh tét, gạo nếp, xôi gấc, dừa khô, măng khô … được chuyển từ Nước Ta sang. [ 74 ] Chợ hoa cũng mang bán cành đào, cành mai, dưa hấu nhập từ những nước châu Á sang để tọa lạc trong nhà .
Cổng vào Hội Tết sinh viên 2006

Tại Mỹ, trước Tết Nguyên đán, kiều bào và du học trò thường kết hợp tổ chức lễ hội mừng Tết to cho cùng đồng người Việt và cả cùng đồng người bản xứ. Đặc trưng hơn ở Việt Nam là nơi đây, vào ngày Tết được quyền đốt pháo nên những khu chợ Việt như chợ Lion, khu Little Saigon tràn ngập xác pháo giữa đêm giao thừa cho tới trọn ngày mồng 1 Tết.[75] Hàng năm, vào ngày Tết, đều mang những cuộc diễn hành Tết của cùng đồng người Việt tại khắp nơi, với những xe hoa và đoàn múa, to nhất là tại San Jose do Hội Diễn hành Xuân (Vietnamese Spring Festival) tổ chức, với sự kết hợp của nhiều hội đoàn, tổ chức.[75] Hội chợ Tết cũng diễn ra khắp nơi với những phần đốt pháo, múa lân, ca nhạc văn nghệ, tái tạo những làng quê Việt xưa, thi đố vui để học, thi hoa hậu áo dài, thi đấu võ, thi thiếu nhi tài năng, thi gói bánh chưng bánh tét,…[75][76] Như tại Garden Grove, California, công viên Garden Grove Park và trường Bolsa Grande High School hiện nay là địa điểm tổ chức “Hội Tết Sinh viên” hằng năm, với hàng trăm nghìn người tham gia, và do Tổng hội Sinh viên Việt Nam Nam Cali (UVSA) tổ chức liên tục từ năm 1982 tới nay.[77] Hội Tết Sinh viên năm 2013 mang chủ đề là “Xuân quê hương – Việt Nam anh hùng” và đã được tổ chức trong 3 ngày 08-09-10 tháng 2 năm 2013.[78][79] Hội Tết Sinh viên năm 2014 với chủ đề “Mùa Xuân Mới” sẽ được tổ chức trong ba ngày 7 tới 9 tháng 2 năm 2014 tại Orange County Fair & Event Center.[80]

Tại Úc, hàng năm, vào ngày Tết Nguyên Đán, đều mang những cuộc diễn hành Tết và Hội Tết của hội đồng người Việt tại khắp nơi, mang đậm truyền thống văn hóa truyền thống Việt, như tại Sydney, Melbourne với hàng trăm nghìn người tham gia [ 81 ]. Những hội Tết cũng mang những món ăn Việt, những game show dân gian, những quầy bán hàng chợ Tết, bắn pháo hoa, múa lân, tái tạo văn hóa truyền thống Việt xưa … [ 81 ]Đối với nhiều người việt sinh sống ở nước ngoài mang dịp về Nước Ta đón Tết Nguyên Đán cũng được chính quyền sở tại của những địa phương đón rước nồng hậu. Nhiều buổi họp mặt người việt sinh sống ở nước ngoài mang sự tham gia của đại diện thay mặt chỉ huy Đảng, nhà nước, quản trị Ủy ban Nhân dân và chỉ huy Sở ban ngành cấp địa phương [ 82 ] .

Ngày đầu năm theo Con giáp[sửa|sửa mã nguồn]

Trong bảng này tính những năm từ 1984 tới 2091. [ 83 ]
Theo quy luật của bảng trên, cứ 2 hoặc 3 năm thì mang một năm Tết rơi vào tháng 1, còn lại là tháng 2 .

Ý tưởng gộp Tết[sửa|sửa mã nguồn]

Những năm sắp đây, trên những diễn đàn đã xuất hiện ý tưởng gộp Tết và được bàn tán, tranh luận nhiều. Năm 2005, Giáo sư Võ Tòng Xuân đã nêu ra đề xuất “Nên ăn Tết Ta theo lịch Tây”, ông cho rằng Nên nghỉ Tết tây với thời kì như nghỉ Tết âm lịch hiện nay (từ 26/12 tới 4/1), và nghỉ Tết âm lịch như nghỉ Tết tây hiện nay (khoảng 2 ngày là đủ). Tất cả những hoạt động chào mừng năm mới, lễ họi truyền thống… vẫn tiếp tục giữ gìn và phát huy.[84]

Giáo sư này đã nêu lên những bất lợi của Tết Nguyên Đán rằng nó sẽ làm mất thời cơ chớp lấy ngay thời cơ kinh doanh thương nghiệp, giao thương tậu bán với quốc tế và mất thời giờ của nông dân lo trông nom lúa đông-xuân, vụ lúa tiềm năng cao nhất trong năm. Gượng gập ép thời khóa biểu học tập và thi học kỳ của sinh viên học viên, làm cho họ mất cả hai tuần lễ học tập ; nhân dân nhậu nhẹt, cờ bạc dưới nhiều hình thức, rất tốn kém tiền tài và thời hạn học tập, tổn hại sức khỏe thể chất và tính mệnh con người và tiêu tốn lãng phí ngày thao tác trong lúc quốc tế nghỉ Tết Tây. Giáo sư cho rằng Nước Ta nên gộp tương tự để bắt kịp quốc tế, học tập theo gương của nước Nhật Bản ( Tết Nhật Bản ), thoát khỏi tác động tác động của văn hóa truyền thống Trung Quốc .Vào những ngày đầu năm, yếu tố này lại được tạp chí truyền thông đưa ra bàn luận, với những quan niệm ủng hộ và phản đối trái chiều nhau [ 85 ] .Những người ủng hộ cho rằng ăn Tết Ta như lúc bấy giờ gây rối loạn kế hoạch sản xuất ở những cơ sở vật chất công nghiệp. Nếu liên tục thì sẽ bị lạc bước, lỡ nhịp với quốc tế. Tết Ta ngày càng trở nên nhàm chán, Nếu ăn Tết Nguyên Đán theo Dương lịch thì sẽ hội nhập dễ, tiết kiệm tầm giá thì giờ dành cho Tết, thuận tiện hơn vì chỉ còn một dòng Tết [ 86 ] Bỏ Tết Nguyên Đán thì tránh được những thủ tục quấy quả, tốn kém và sẽ tiện đủ đường. [ 87 ] .

Trái lại, mang rất nhiều ý kiến phản đối gay gắt đề xuất này, bao gồm độc giả những báo, nghệ sĩ, nhà khoa học… Những người phản đối đã cho rằng nếu thay đổi tương tự thì sẽ gây nên sự mất mát rất to về văn hóa thiêng liêng, cựu truyền của dân tộc bởi Tết Nguyên Đán đã ăn sâu trong tiềm thức của người dân. Dịp Tết chính là dịp để người thân sum họp sau một năm xa cách. Dịp Tết là dịp để giữ gìn, phát huy văn hóa cựu truyền của dân tộc.[88] Giáo sư Sử học Lê Văn Lan đã chỉ ra rằng Tết Dương lịch chỉ là “món ăn thêm”, còn Tết Âm lịch thì đã đi sâu vào máu thịt.[89] Ca sĩ Mỹ Linh đã nói rằng ăn Tết Ta theo Dương lịch là “thảm họa”. Mỹ Linh đã chỉ ra rằng Tết Nguyên đán theo cách tổ chức bao nhiêu đời này là những giây phút thiêng liêng cho sự khởi đầu một năm mới…Chứng tỏ rằng truyền thống dân tộc bao đời vẫn luôn được duy trì trong tâm trí mỗi con người Việt[90].

Xem thêm: Những chức danh trong tiếng Anh và cách tiêu dùng

Tuy nhiên những bàn luận nói trên đều mới là ý tưởng thông minh cá thể. Trong chương trình thao tác của cơ quan quyền lực nhà nước, gồm Quốc hội và nhà nước, là nơi chịu nghĩa vụ và trách nhiệm đưa ra quyết định hành động, chưa hề mang dự trù nào tương quan tới đổi khác việc ăn Tết truyền thống của dân tộc bản địa. Đại diện của Bộ Tư pháp cũng xác nhận rằng hiện chưa mang chỉ huy nào về việc thăm dò và nghiên cứu yếu tố gộp Tết để sữa đổi lao lý pháp lý tương quan .

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Source: https://blogchiaseaz.com
Category: Hỏi Đáp

Tham khảo thêm: Tết Nguyên Đán – Wikipedia tiếng Việt

Related Posts